केंद्र सरकारची स्टार्ट अप इंडिया योजना काय आहे ?

 Start up India Scheme: स्टार्टअप इंडिया योजना ही अशी योजना आहे ज्याला भारत सरकार प्रोत्साहन देत असते. आज भारतात अशा प्रतिभावान तरुण-तरुणींची कमतरता नाही. ज्यांना स्वत:चा व्यवसाय स्वतंत्रपणे सुरू करायचा आहे. पण प्रतिभा आणि जिद्द असूनही अनेक सरकारी नियम आणि भांडवलाचा अभाव हा त्यांच्या मार्गातील सर्वात मोठा अडसर ठरतो.

त्यामुळे ते निराश होऊन पुन्हा नोकरी शोधणाऱ्यांच्या रांगेत उभे राहिलेले दिसतात. स्टार्टअप इंडिया योजना ही अशा प्रतिभावान आणि दूरगामी तरुणांच्या बेरोजगारी या समस्येवर मात करण्यासाठी, भारत सरकारने सुरू केलेली आहे.

स्टार्टअप इंडिया योजनेचा फायदा त्या लाखो लोकांना होत आहे जे सध्या बेरोजगार आहेत आणि ज्यांना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करायचा आहे. या योजनेंतर्गत लहान-मोठे उद्योग सुरू करण्यासाठी भारत सरकारकडून सर्व प्रकारची मदत केली जाते. जसे की सवलतीच्या दरात कर्जाची सुविधा, रोजगाराशी संबंधित माहितीसाठी योग्य मार्गदर्शन, स्किल इंडिया मिशन अंतर्गत प्रशिक्षणाची व्यवस्था, नवउद्योजकांसाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करणे.

केंद्र सरकारची स्टार्ट-अप इंडिया स्टॅण्ड-अप इंडिया योजना काय आहे ? ( Start up India Scheme information in Marathi )

स्टार्टअप इंडिया योजना संकल्पना काय आहे ?

स्टार्टअप इंडिया योजनेची कल्पना पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांनी सप्टेंबर 2015 मध्ये अमेरिकेला भेट दिली तेव्हा सुरू झाली. त्यावेळी त्यांनी अमेरिकेच्या सिलिकॉन व्हॅलीमध्ये अशा लाखो स्टार्टअप कंपन्या पाहिल्या ज्या असंख्य रोजगाराच्या संधी निर्माण करत होत्या. भारतात परत आल्यानंतर त्यांनी या योजनेचा गांभीर्याने विचार केला आणि त्यावर काम सुरू केले.

नंतर 16 जानेवारी 2016 रोजी “स्टार्टअप इंडिया स्टँडअप इंडिया” या स्लोगन सहित ही योजना सादर करण्यात आली. पंतप्रधान श्री नरेंद्र मोदी यांना या योजनेअंतर्गत भारताला मजबूत आर्थिक व्यवस्थेत बदलायचे आहे. त्यामुळे देशातील लाखो लोकांना रोजगार मिळेल आणि त्यांच्या आर्थिक अडचणीतूनही दिलासा मिळेल. स्टार्टअप इंडिया योजना Department of industrial policy and promotion या  विभागामार्फत चालवली जाते.

स्टार्टअप इंडिया योजना हा भारत सरकारचा एक अतिशय महत्त्वाचा उपक्रम आहे, ज्याचा मुख्य उद्देश स्टार्टअपसाठी एक मजबूत इकोसिस्टम तयार करणे आणि देशात राबविल्या जाणार्‍या नवीन कल्पना आहेत. जेणेकरून देशाच्या आर्थिक विकासाचा वेग वाढेल आणि त्यातून मोठ्या प्रमाणावर रोजगाराच्या संधी निर्माण होतील. स्टार्टअप इंडिया स्टँडअप इंडियाची कल्पना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी स्वातंत्र्यदिनी 2015 च्या भाषणात देशासमोर मांडली होती.

देशातील तरुणांना नवीन संधी उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने भारत सरकारची स्टार्टअप इंडिया योजना ही अतिशय प्रभावी योजना बनली आहे. हे देशातील प्रतिभावान तरुणांना उद्योगपती आणि उद्योजक बनण्यासाठी अनेक संधी प्रदान करते, ज्यासाठी सरकारने एक प्रभावी नेटवर्क स्थापित केले आहे. येथे स्टार्टअप इंडिया म्हणजे देशातील तरुणांना बँकांमार्फत परवडणाऱ्या दरात आर्थिक सहाय्य देणे, जेणेकरून ते त्यांचा व्यवसाय सक्षमपणे सुरू करू शकतील आणि भारतात अधिकाधिक रोजगार निर्माण करू शकतील.

हेही वाचा... नाबार्डची 25% अनुदानासहीत दुग्ध व्यवसाय कर्ज योजना

 स्टार्ट-अप इंडिया योजना कृती आराखडा ( start up India Scheme action plan )

स्टार्टअप इंडिया योजनेचे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी, भारत सरकारने आपला कृती आराखडा बनवला आहे, ज्यामध्ये स्टार्टअप योजनेच्या सर्व पैलूंचा एकत्रित समावेश करण्यात आला आहे.

स्टार्टअप कृती आराखडा प्रामुख्याने तीन भागांमध्ये विभागलेला आहे:-

सरलीकरण आणि प्रारंभिक सहाय्य

समर्थन आणि प्रोत्साहन अनुदान

उद्योग-शैक्षणिक भागीदारी 

स्टार्टअप इंडिया योजनेची उद्दिष्टे

स्टार्टअप इंडिया योजनेचा मुख्य उद्देश देशातील तरुणांमध्ये उद्योजकता विकसित करणे, म्हणजेच नोकरी शोधणाऱ्यांचे जॉब क्रिएटर्समध्ये रूपांतर करणे हा आहे. जेणेकरून देशात नवीन रोजगार आणि नोकरीच्या संधी वाढवता येतील. स्टार्टअप इंडियाचे मुख्य उद्दिष्ट देशातील तरुणांना नवीन सर्जनशील विचारांशी जोडणे हे आहे, जेणेकरून ते देशाच्या आर्थिक भरभराटीला हातभार लावू शकतील.

या योजनेंतर्गत नोंदणी केल्याने, एखाद्याला अनेक प्रकारचे फायदे मिळतात, ज्यामुळे नवीन उद्योजकांसाठी व्यवसाय करणे सोपे होते. भारत सरकारला स्टार्टअप इंडिया योजना जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचवायची आहे, जेणेकरून लहान शहरे आणि खेड्यातील तरुणांना या योजनेशी जोडता येईल.

हेही वाचा... हे चार स्टार्टअप व्यवसाय करा आणि महिना लाखो रुपये कमवा

स्टार्टअप इंडिया योजनेचे फायदे ( start up India Scheme benifits )

स्टार्टअप इंडिया ही एक अतिशय सोपी प्रक्रिया आहे, ज्यामध्ये कोणीही सहभागी होण्यासाठी ऑनलाइन नोंदणी करू शकतो. तुम्ही ही ऑनलाइन नोंदणी मोबाइल ॲप किंवा वेबसाइट्सद्वारे करू शकता.

स्टार्टअप इंडिया योजनेअंतर्गत सर्व व्यावसायिकांना रोजगाराशी संबंधित सर्व माहिती आणि मंजुरी एकाच ठिकाणाहून उपलब्ध करून दिली जाते. यामध्ये सिंगल विंडो सिस्टीम वापरण्यात आली आहे.

स्टार्टअप योजनेअंतर्गत 1 एप्रिल 2016 नंतर नोंदणी झालेल्या सर्व कंपन्यांना पुढील 3 वर्षांसाठी कर सवलत दिली जाते.

स्टार्टअप योजनेद्वारे सुरू झालेल्या कंपन्यांची पहिली तीन वर्षे सरकार तपासणी करत नाही, म्हणजेच त्यांना स्वयं-प्रमाणीकरणातून सूट दिली जाईल.

सरकारने स्टार्टअप योजनेसाठी 10,000 कोटी रुपयांचा कॉर्पस फंड तयार केला आहे.

पेटंट नोंदणी शुल्क 80% पर्यंत कमी केले आहे.

स्टार्टअप योजनेअंतर्गत सरकारने दिवाळखोरी संहितेच्या नियमांमध्ये काही महत्त्वाचे बदल केले आहेत.

ज्यामध्ये व्यावसायिकांना व्यवसायातून बाहेर पडण्यासाठी किंवा बंद करण्यासाठी 90 दिवसांची साईट देण्यात आली आहे.

स्टार्टअप संबंधित कार्यक्रम भारत सरकारने पाच लाख शाळांमध्ये चालवले आहेत, जेणेकरून अधिकाधिक विद्यार्थ्यांना या योजनेत समाविष्ट करता येईल.

स्टार्टअप योजनेतील नवीन शोधांसाठी अटल इनोव्हेशन मिशन अंतर्गत इनोव्हेशन हब तयार करण्यात आला आहे.

या योजनेच्या माध्यमातून 5 लाख शाळांची ओळख करून 10 लाख मुलांना त्यात समाविष्ट करायचे आहे.

स्टार्टअप प्लॅनद्वारे सुरू झालेल्या कंपन्यांना आयपीआर संरक्षण देण्यासाठी अनेक योजना तयार करण्यात आल्या आहेत.

स्टार्टअप इंडिया योजनेसाठी पात्रता ( Start up India Scheme eligibility )

स्टार्टअप इंडिया योजनेंतर्गत 5 वर्षांपेक्षा जास्त काळ व्यवसाय करणाऱ्या कंपन्या त्यात जोडल्या जातील.

कोणतीही खाजगी कंपनी किंवा LLP किंवा भागीदारी फर्म या योजनेत येऊ शकते.

स्टार्टअप इंडिया योजनेत सामील होणाऱ्या कंपनीची वार्षिक उलाढाल 25 कोटींपेक्षा जास्त नसावी.

स्टार्टअप कंपनीचे बिझनेस मॉडेल रोजगार निर्मिती करणारे असावे.

स्टार्टअप कंपनीमध्ये इनोव्हेशन आणि तंत्रांचा अधिक वापर केला पाहिजे.

या योजनेंतर्गत सुरू झालेल्या कंपनीला त्यांच्या उत्पादन आणि सेवेच्या नूतनीकरणासाठी DIPP ने स्थापन केलेल्या आंतर मंत्रिमंडळाकडून प्रमाणपत्र घ्यावे लागेल.

हेही वाचा.. शासनाची ओबीसी समाजासाठी एक लाखाची थेट कर्ज योजना

स्टार्टअप इंडिया योजना अर्ज पद्धत ( Start up India Scheme application process )

स्टार्टअप योजनेसाठी अर्ज ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मद्वारे केला जाऊ शकतो. या योजनेत सामील होण्यासाठी, सर्व अर्जदारांनी संबंधित सर्व अटी पूर्ण केल्या पाहिजेत. यासाठी ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे

यासाठी, सर्वप्रथम खाली दिलेल्या स्टार्टअप इंडिया योजनेच्या लिंकद्वारे वेबसाइटला भेट द्या. https://www.startupindia.gov.in/content/sih/en/login.html

त्यानंतर येथे मागितलेली सर्व आवश्यक माहिती भरावी लागेल. जसे -

घटक तपशील:

पूर्ण पत्ता (कार्यालय):

अधिकृत प्रतिनिधी तपशील:

संचालक(रे) / भागीदार(चे) तपशील:

आवश्यक माहिती:

वगैरे….

सर्व माहिती दिल्यानंतर, तुम्हाला आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करावी लागतील.

डॉक्युमेंट अपलोड केल्यानंतर या योजनेच्या सर्व अटी व शर्ती वाचा आणि कॅप्चा भरा आणि सबमिट करा.

ही प्रक्रिया पूर्ण केल्यानंतर अर्जदाराच्या अर्जाशी संबंधित सर्व कागदपत्रे व बाबी बरोबर आढळून आल्यास संबंधित विभागाकडून ते स्वीकारले जातील.

निष्कर्ष -

भारत सरकारची इच्छा आहे की देशातील तरुणांनी नोकऱ्या करण्याऐवजी काहीतरी नवीन व्यवसाय करण्याचा विचार करावा जेणेकरून ते अधिकाधिक लोकांना रोजगार देऊ शकतील.स्टार्टअप इंडिया योजना ही काही नवीन विचार करणाऱ्या तरुणांसाठी वरदान आहे.

जे हुशार तरूण नव्या विचाराने काहीतरी नवीन करण्याचा विचार करत आहेत, अशा लोकांनी या योजनेचा लाभ घेऊन आपले नवीन व्यवसाय सुरू करावेत, जेणेकरून इतर तरुणांनाही रोजगाराच्या संधी निर्माण करता येतील.

तर मित्रानो कसा वाटला आजचा स्टार्ट अप इंडिया योजने वरील लेख. मित्रानो आपल्याला हा लेख आवडला असेल तर नक्कीच आपल्या मित्रांना शेअर करा.